Wstęp
Bahriye Üçok, znana również jako Bahriye Ataç, to postać, która w znaczący sposób wpisała się w historię Turcji jako polityk, teolog i działaczka na rzecz praw kobiet. Urodziła się 10 maja 1919 roku w Trabzonie, a swoje życie poświęciła walce o równość płci oraz edukację. Üçok była nie tylko pionierką w dziedzinie nauki, ale także aktywną uczestniczką życia politycznego. Jej działalność i tragiczną śmierć można interpretować jako symbol oporu wobec ekstremizmu i walki o prawa kobiet w Turcji.
Życiorys i kariera akademicka
Bahriye Üçok była córką Hamita Ataça. Po ukończeniu szkoły dla dziewcząt w Stambule, rozpoczęła studia historyczne na Uniwersytecie Stambulskim. Jej pasje były różnorodne, obejmowały także geografię oraz śpiew operowy, co ukazuje jej wszechstronność i zaangażowanie w różne dziedziny sztuki i nauki. Po zakończeniu studiów przez jedenaście lat pracowała jako nauczycielka w szkołach średnich w Samsunie i Ankarze, gdzie miała okazję kształtować młode umysły oraz wprowadzać je w świat wiedzy.
W 1953 roku rozpoczęła karierę naukową na wydziale teologicznym Uniwersytetu w Ankarze. Podczas swojej kariery przeprowadziła badania nad rolą kobiet w islamie, co było tematem jej pracy doktorskiej pt. „Pierwsi fałszywi prorocy w dziejach islamu”, obronionej w 1957 roku. Bahriye Üçok awansowała na stanowisko profesora uczelni, stając się pierwszą kobietą wykładającą na wydziale teologicznym w Turcji. Jej badania miały istotny wpływ na zrozumienie pozycji kobiet w islamie oraz ich roli w społeczeństwie muzułmańskim.
Kariera polityczna
Bahriye Üçok rozpoczęła swoją karierę polityczną w 1971 roku, kiedy prezydent Cevdet Sunay nominował ją na senatora. W Senacie zasiadała do roku 1977, a następnie związała się z centrolewicową Republikańską Partią Ludową. Jej zaangażowanie polityczne odzwierciedlało chęć zmiany społecznej i dążenie do poprawy sytuacji kobiet w Turcji. Po przewrocie wojskowym w 1980 roku założyła Partię Ludową (Halkçı Parti), a cztery lata później została wybrana deputowaną do Wielkiego Zgromadzenia Narodowego Turcji.
W 1985 roku jej partia przekształciła się w Socjaldemokratyczną Partię Ludową, co ukazało jej ciągłe dążenie do promowania wartości demokratycznych i socjalnych. Bahriye Üçok była również aktywną felietonistką czasopisma Cumhuriyet, gdzie poruszała kwestie związane z prawami kobiet i sprzeciwiała się obowiązkowi noszenia przez kobiety stroju islamskiego. W jednym z programów telewizyjnych wyraziła swoje przekonanie, że post w islamie nie jest obowiązkowy, co spotkało się z kontrowersjami i krytyką ze strony konserwatywnych środowisk.
Okoliczności śmierci
W latach 80. Bahriye Üçok była obiektem licznych gróźb ze strony Ruchu Islamskiego (İslami Hareket), który oskarżał ją o działalność antyislamską i krytykował jej poglądy dotyczące ról płciowych oraz tradycji religijnych. Jej działalność sprawiła, że stała się celem dla ekstremistów religijnych, co prowadziło do coraz większego zagrożenia dla jej życia.
Tragiczny koniec Bahriye Üçok nastąpił 6 października 1990 roku, kiedy to zginęła w wyniku wybuchu bomby przed swoim domem. Bomba została dostarczona w przesyłce pocztowej z książkami, co pokazuje brutalność działań osób stojących za tym zamachem. Po eksplozji ciężko ranna trafiła do szpitala, gdzie zmarła po trzech godzinach. Organizacja Ruch Islamski przyznała się do morderstwa, jednak sprawców nie udało się ująć. Kobieta odpowiedzialna za dostarczenie paczki została skazana na 22 lata więzienia, nieświadoma tragedii, do której doprowadziła.
Życie prywatne
Bahriye Üçok była osobą rodzinną; była mężatką z profesorem prawa Coşkunem Ücokiem oraz miała córkę Kumru. Mimo intensywnej kariery zawodowej potrafiła połączyć obowiązki rodzinne z pracą akademicką i polityczną. Jej życie osobiste pozostaje mniej znane niż publiczna działalność, jednak świadczy o tym, że była osobą oddaną zarówno rodzinie, jak i misji społecznej.
Zakończenie
Bahriye Üçok to postać niezwykle ważna dla współczesnej historii Turcji; jej wkład zarówno w naukę jak i politykę pozostaje nieoceniony. Jako pierwsza kobieta wykładająca na wydziale teologicznym przyczyniła się do zmiany myślenia o roli kobiet w społeczeństwie muzułmańskim oraz walczyła o ich prawa na wielu płaszczyznach. Jej tragiczna śmierć przypomina o zagrożeniach związanych z ekstremizmem oraz o konieczności dalszej walki o równość płci i prawa człowieka. Bahriye Üçok spoczywa na cmentarzu Karşıyaka w Ankarze, pozostawiając po sobie dziedzictwo inspiracji dla przyszłych pokoleń działaczy społecznych i polityków.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).